ทำความรู้จัก “การยุติการตั้งครรภ์ด้วยยา”

ทำความรู้จัก “การยุติการตั้งครรภ์ด้วยยา”

           การยุติการตั้งครรภ์ด้วยยา (Medical Abortion) คือการใช้ยาเพื่อยุติการตั้งครรภ์โดยไม่ต้องผ่าตัดหรือหัตถการ ยาที่ใช้ประกอบด้วย ไมเฟพริสโตน (Mifepristone) และไมโซพรอสทอล (Misoprostol) ซึ่งองค์การอนามัยโลก (WHO) รับรองว่ามีความปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ เมื่อใช้ตามข้อบ่งชี้และอยู่ภายใต้การดูแลของบุคลากรทางการแพทย์

กลไกการออกฤทธิ์ของยา
– ไมเฟพริสโตน ทำหน้าที่ยับยั้งการออกฤทธิ์ของฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน ทำให้การตั้งครรภ์ไม่สามารถดำเนินต่อไปได้ และช่วยให้ปากมดลูกนิ่มลง
– ไมโซพรอสทอล มีหน้าที่หลักในการกระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูก เพื่อขับเนื้อเยื่อการตั้งครรภ์ออกจากโพรงมดลูก โดยทั่วไปจะใช้หลังรับประทานไมเฟพริสโตน ประมาณ 24 – 48 ชั่วโมง เพื่อให้ยาออกฤทธิ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ยานี้สามารถใช้ได้หลายวิธี ได้แก่ สอดทางช่องคลอด (vaginal), สอดกระพุ้งแก้ม (buccal) หรืออมใต้ลิ้น (sublingual)

รูปแบบการใช้ยา
    1. การใช้ไมเฟพริสโตนร่วมกับไมโซพรอสทอล (Combination regimen)

             เป็นวิธีมาตรฐานที่มีประสิทธิภาพสูง โดยเริ่มจากรับประทานไมเฟพริสโตนเพื่อยับยั้งการทำงานของฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน ทำให้การตั้งครรภ์ไม่สามารถดำเนินต่อไปได้ จากนั้นใช้ Misoprostol หลังจากทานไมเฟพริสโตน ประมาณ 24 – 48 ชั่วโมง เพื่อกระตุ้นให้มดลูกหดรัดตัวและขับเนื้อเยื่อการตั้งครรภ์ออกจากโพรงมดลูก การใช้สูตรยาร่วมมีอัตราความสำเร็จประมาณ 95 – 99% ในอายุครรภ์ไม่เกิน 9 สัปดาห์ และยังคงมีอัตราความสำเร็จสูง แม้อาจต้องใช้ Misoprostol เพิ่มเติมในบางราย

     2.การใช้ ไมโซพรอสทอลเพียงอย่างเดียว (Misoprostol-only regimen)

              ในกรณีที่ไม่สามารถใช้ไมเฟพริสโตน ได้ สามารถใช้ไมโซพรอสทอลเพียงอย่างเดียว เพื่อกระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูกและขับเนื้อเยื่อการตั้งครรภ์ออกจากโพรงมดลูก แม้ว่าวิธีนี้จะมีประสิทธิภาพดี แต่มีอัตราความสำเร็จต่ำกว่าสูตรยาร่วมเล็กน้อย โดยจะอยู่ที่ประมาณ 80 – 95% ขึ้นอยู่กับอายุครรภ์และการใช้ยาตามแนวทางที่แนะนำ

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย

               หลังใช้ยา ผู้รับบริการอาจมีอาการปวดบีบมดลูก เลือดออกทางช่องคลอด คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย มีไข้ต่ำ ๆ หรือหนาวสั่น ซึ่งเป็นอาการที่พบได้บ่อยและมักหายได้เองภายในระยะเวลาสั้น ๆ โดยสามารถรับประทานยาตามอาการได้ เช่น การใช้ยาแก้ปวดเพื่อบรรเทาอาการปวด ยาลดไข้เมื่อมีไข้ และยาแก้คลื่นไส้เมื่อมีอาการ นอกจากนี้ การใช้ถุงน้ำร้อนหรือแผ่นประคบร้อนบริเวณท้องน้อย อาจช่วยบรรเทาอาการปวดบีบจากการหดรัดตัวของมดลูกและช่วยให้รู้สึกสบายขึ้นได้

           อย่างไรก็ตาม หากมี เลือดออกทางช่องคลอดมากผิดปกติ เช่น มีเลือดออกจนชุ่มผ้าอนามัย มากกว่า 2 แผ่นขึ้นไปใน 1 ชั่วโมง ติดต่อกันนาน 2 ชั่วโมง หรือมีอาการปวดท้องรุนแรง โดยทานยาแก้ปวดแล้วไม่ดีขึ้น มีไข้สูง ต่อเนื่องนานกว่า 24 ชั่วโมงหลังใช้ยา หรือมีตกขาวสีเขียวหรือสีเหลืองร่วมกับกลิ่นเหม็นผิดปกติ ควรรีบพบแพทย์ทันที เนื่องจากอาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อนที่ต้องได้รับการประเมินและรักษาโดยแพทย์

            โดยสรุปแล้วการยุติการตั้งครรภ์ด้วยยาเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพและปลอดภัย เมื่อใช้ตามแนวทางทางการแพทย์และได้รับการติดตามผลอย่างเหมาะสม หากมีข้อสงสัยหรืออาการผิดปกติ ควรปรึกษาแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์ทันที

ผู้เรียบเรียง มณิศวรรณ บัวโทน (เจ้าหน้าที่ให้คำปรึกษา)

เอกสารอ้างอิง

1. American College of Obstetricians and Gynecologists. (2020). Medication abortion up to 70 days of gestation (Practice Bulletin No. 225). Obstetrics & Gynecology, 136(4), e31–e47.
   https://doi.org/10.1097/AOG.0000000000004082
   
   
2. Kapp, N., Whyte, P., Tang, J., Jackson, E., & Brahmi, D. (2020). Medical termination for pregnancy in early first trimester (≤63 days) using combination of mifepristone and misoprostol or misoprostol alone: A systematic review. BMC Women’s Health, 20, 142.
   https://doi.org/10.1186/s12905-020-01003-8
   
   
3. World Health Organization. (2022). Abortion care guideline. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240039483